Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου

Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Στο μικρό χωριό Σκλαβοπούλα, στην περιοχή του Σελίνου της δυτικής Κρήτης, βρίσκεται ο μεσαιωνικός ναός του Αγίου Γεωργίου, η ιστορία του οποίου ανάγεται στα τέλη του 13ου αιώνα. Παρότι το κτίσμα έχει ανακατασκευαστεί εν μέρει, διατηρεί τμήματα αξιόλογου τοιχογραφικού διακόσμου και μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επιγραφή, χάρη στην οποία γνωρίζουμε όχι μόνο τη χρονολόγηση των τοιχογραφιών, αλλά και το όνομα ενός ανθρώπου που συνδέεται με τη δημιουργία τους. Η σημαντικότερη πηγή πληροφοριών για τις τοιχογραφίες είναι μια επιγραφή στο κεντρικό τμήμα της αψίδας. Ο Giuseppe Gerola, ο οποίος δημοσίευσε τη μεταγραφή της στον τέταρτο τόμο του έργου Monumenti Veneti nell'Isola di Creta, περιέγραψε ένα ορθογώνιο πλαίσιο διαστάσεων μόλις 31 × 30 εκ., με μαύρα γράμματα σε λευκό βάθος. Το κείμενο παρακαλεί τον ιερέα να μνημονεύει στις προσευχές του τον Νικόλαο, αναγνώστη και ζωγράφο, ο οποίος χαρακτηρίζεται με τη φράση χωρικὸς ἱστοριογράφος. Ο Gerola παρατήρησε ότι η επιγραφή είχε τοποθετηθεί σε σημείο από το οποίο ο λειτουργός μπορούσε να τη διαβάζει εύκολα κατά την τέλεση της θείας λειτουργίας. Η επιγραφή αναφέρει το έτος 6799 από κτίσεως κόσμου, που αντιστοιχεί στα έτη 1290–1291 μ.Χ. Περιλαμβάνει επίσης την ινδικτιώνα και τους κύκλους της σελήνης και του ήλιου, αν και ο Gerola επισήμανε ότι οι τελευταίοι δεν συμφωνούν με τους υπολογισμούς για το συγκεκριμένο έτος. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, ωστόσο, παραμένει η ίδια η μαρτυρία για τον Νικόλαο. Δεν πρόκειται για έναν ανώνυμο καλλιτέχνη, του οποίου την ταυτότητα προσπαθούμε να ανασυνθέσουμε μέσω τεχνοτροπικών συγκρίσεων. Το όνομά του διατηρήθηκε σε μια μεσαιωνική επιγραφή, μαζί με την παράκληση να μνημονεύεται στις προσευχές. Το εικονογραφικό πρόγραμμα του ναού περιλάμβανε παραστάσεις αγίων και ζωγραφικό διάκοσμο στο ιερό. Ο Κώστας Λασιθιωτάκης, ο οποίος κατέγραψε τον ναό με αριθμό 86 στον κατάλογό του, αναφέρει μεταξύ άλλων τον Άγιο Γεώργιο και τον Άγιο Θεόδωρο στα βόρεια τυφλά αψιδώματα, μορφές αγίων ιεραρχών στην αψίδα, υπολείμματα του Ευαγγελισμού, παράσταση του Χριστού σε μετάλλιο και την Παναγία σε προτομή στον ανατολικό τοίχο. Τα σωζόμενα τμήματα επιτρέπουν μόνο τη μερική ανασύνθεση του αρχικού εικονογραφικού προγράμματος. Στο πέρασμα των αιώνων ο ναός υπέστη σοβαρές καταστροφές. Σύμφωνα με τις σημειώσεις του Λασιθιωτάκη, η καμάρα, καθώς και ο δυτικός και ο νότιος τοίχος, κατέρρευσαν και στη συνέχεια ανακατασκευάστηκαν. Ένα ακόμη ενδιαφέρον ίχνος της μεταγενέστερης ιστορίας του μνημείου είναι ένα λατινικό χάραγμα του 1360, που σώζεται στη δυτική κόγχη του βόρειου τοίχου. Η φράση hic fuit — «ήταν εδώ» — συνοδεύει το όνομα ενός ανθρώπου που θέλησε να αφήσει ένα σημάδι της παρουσίας του. Ο ναός του Αγίου Γεωργίου στη Σκλαβοπούλα αποτελεί μια ξεχωριστή μαρτυρία της μεσαιωνικής Κρήτης. Η σημασία του δεν περιορίζεται στις σωζόμενες τοιχογραφίες. Χάρη στην επιγραφή μπορούμε να γνωρίζουμε το όνομα ενός ζωγράφου που εργάστηκε εδώ πριν από περισσότερους από επτά αιώνες και να αναγνωρίσουμε σε αυτόν όχι μόνο τον δημιουργό θρησκευτικών παραστάσεων, αλλά και έναν άνθρωπο που επιθυμούσε να τον θυμούνται μετά τον θάνατό του. Ίσως γι' αυτό οι λίγες αυτές προτάσεις, γραμμένες στον τοίχο, να είναι σήμερα εξίσου πολύτιμες με τις ίδιες τις τοιχογραφίες.