Bazylika Wczesnochrześcijańska Episkopi Agia

WCZESNOCHRZEŚCIJAŃSKA BAZYLIKA BISKUPSTWA ΑΓΙΆ Koimisis tis Theotokou — Zaśnięcie Bogurodzicy To nie są zwykłe ruiny. Stoisz w miejscu, które przez ponad tysiąc lat było centrum chrześcijaństwa zachodniej Krety. V wiek n.e. — tu stała trójnawowa bazylika, jedna z pierwszych chrześcijańskich świątyń biskupich na wyspie. Kryta drewnem, z transeptem, poświęcona Bogurodzicy. 827–961 — Arabowie zajmują Kretę. Bazylika niszczeje. Około 970 — po wyzwoleniu wyspy przez bizantyjskiego stratega Nikefora Fokasa siedziba biskupa Kydonii przenosi się z wybrzeża w głąb lądu — właśnie tu, do Αγιά. Kościół zostaje odbudowany. Staje się katedrą biskupią całego regionu zachodniego Krety. Po 1204 — Wenecjanie przejmują Kretę. Prawosławnych biskupów zastępują łacińscy. Siedziba ostatecznie wraca do Chanii. Kościół powoli opustoszewa. Kolumny, które widzisz — szczególnie ta z czerwonego marmuru — stoją tu nieprzerwanie od X wieku. Nie pochodzą z Krety; sprowadzono je z odległych kamieniołomów, pewnie z Prokonnezu na Morzu Marmara. Były starsze niż sama przebudowa — budowniczowie wyciągnęli je z ruin V-wiecznej bazyliki i postawili ponownie. Włoski historyk Giuseppe Gerola, który fotografował ruiny około 1900 roku, napisał, że budowla zasługuje na dokładne badania ze względu na swoją niezwykłą wagę — ale była zbyt zasypana ziemią, by je przeprowadzić. Mur północny, który uwiecznił na zdjęciu, runął w ciągu kolejnych stu lat. Czerwona kolumna wciąż stoi.