Kościół Zoodochos Pigi

Ι.Ν. Ζωοδόχου Πηγής w Alikianos, znany także jako Άη κυρ-Γιάννης, to jeden z najciekawszych kościołów bizantyńskich w zachodniej Krecie. Stoi między Alikianos a Koufos, pośród sadów cytrusowych równiny Chanii. Według przekazów został ufundowany około 1030 roku przez św. Jana Ksenosa, mnicha i pustelnika aktywnego w tej części wyspy. Świątynia ma plan krzyżowo-kopułowy, bardziej złożony niż wiele małych wiejskich kościołów Krety. Warto zwrócić uwagę na wschodnią apsydę, dekorację murów oraz późniejsze ostrołukowe wejście z XV wieku. Wnętrze zachowało dwie warstwy fresków: starszą z XI wieku, odsłoniętą podczas konserwacji, oraz drugą z pierwszej połowy XIV wieku. Szczególnie ważne jest przedstawienie Jana Ksenosa pośród uczniów — rzadki przypadek, gdy lokalny fundator i święty pozostaje tak wyraźnie obecny w przestrzeni własnej świątyni. Podczas badań odkryto tu również rozległy cmentarz średniobizantyński. Wśród pochówków znajdowały się liczne groby dzieci, czasem z ozdobami: bransoletami, kolczykami i paciorkami. Ten detal mocno zmienia odbiór miejsca. Kościół Życiodajnego Źródła nie jest tylko zabytkiem architektury i malarstwa, ale także miejscem pamięci o codziennym życiu, śmierci i nadziei ludzi średniowiecznej Krety. Co warto zobaczyć Z zewnątrz: bryłę krzyżowo-kopułową, apsydę, ślady przebudów i późniejsze ostrołukowe wejście. Wewnątrz: dwie warstwy fresków, świętych uzdrowicieli z XI wieku, sceny ewangeliczne z XIV wieku oraz przedstawienie św. Jana Ksenosa z uczniami. Największa ciekawostka: pod kościołem i wokół niego odkryto cmentarz używany przez wiele stuleci, z wyjątkowo ważnymi pochówkami dziecięcymi.