Kościół Agios Pavlos

Kościół świętego Pawła stoi na skraju plaży, tam gdzie kończy się piasek i zaczyna skała. Dotrzeć tu można tylko łodzią z Agia Roumeli albo godzinną wspinaczką wzdłuż E4. Ta niedostępność jest częścią sensu tego miejsca. Budowla pochodzi z około 1040 roku. Wzniósł ją Jan Xenos — wędrujący asceta, który fundował kościoły w najtrudniej dostępnych miejscach zachodniej Krety. Wybrał tę plażę nie bez powodu: wybrzeże między Loutro a Agia Roumeli leżało dokładnie na trasie statku, którym apostoł Paweł płynął jako więzień do Rzymu jesienią roku 59 lub 60. Statek nie zawinął — minął ten brzeg w drodze ku Malcie. Ale tradycja uznała, że Paweł patrzył na te skały z pokładu. To wystarczyło. Typ budowli: wolny krzyż z kopułą — charakterystyczny dla bizantyjskiej architektury XI wieku. Dwie późniejsze freski zachowały się wewnątrz. Morze Libijskie podczas sztormów dosięga południowej ściany; sól i zaprawa murarska scementowały kościół w niemal monolityczną całość. Apostoł Paweł był na Krecie — zatrzymał się w Kaloi Limenes (Dobre Przystanie), kilkadziesiąt kilometrów stąd. Czy widział tę plażę z pokładu statku? Możliwe. Czy tu wysiadł? Prawie na pewno nie. Kościół zbudowano ku czci człowieka, który tędy przepłynął.