Kościół Agios Georgios

Sąsiad Archanioła Michała, o rzut kamieniem, w tej samej wsi — ale starszy o pół wieku i dziś w dużo gorszym stanie. Budynek wydłużony, trapezowaty, mocno przekrzywiony w stronę północy (ok. 35°), z prostym murem kamiennym. W pewnym momencie zawaliło się sklepienie i zostało odbudowane tym samym materiałem — do dziś widać to gołym okiem: na kamiennych blokach zachowały się przypadkowo wmurowane strzępy dawnej dekoracji, ułożone bez żadnego związku z pierwotną kompozycją. Kiedyś istniał tu też nartex od zachodu, dziś tylko rozsypujący się mur po nim świadczy. Typ architektoniczny — hala z niszami po obu stronach — ma zaskakująco daleki rodowód: Lassithiotakis, który opisał ten kościół w 1962 roku, prowadzi go aż do gór Tur Abdin w północnej Mezopotamii i do ormiańskiego Ani (VII w.). Malowidła w środku są mocno zniszczone, ale nie wszystkie jednakowo. Rzędy świętych w popiersiu nad niszami — w tym "piątka męczenników" z Azji (Akindynos, Pegasios, Aftonios i inni) — dziś widoczne są tylko jako sylwetki. Z niszy południowej, gdzie stał niegdyś Archanioł Michał w bogatym sakkos, zostało niewiele. Za to scena Zdrady — pokazująca wyłącznie pocałunek Judasza, bez sceny pojmania, co samo w sobie jest rzadkością — zachowała się zaskakująco dobrze, wciąż czytelna mimo wytartych twarzy i aureoli. Największą niespodzianką jest absyda: koncha z Matką Boską typu Orantki i medalionem Chrystusa Emmanuela jest w dobrym stanie, a strefa poniżej, z czterema hierarchami trzymającymi rozwinięte zwoje, to wręcz najlepiej zachowany fragment całego kościoła — teksty na zwojach wciąż da się odczytać. Ze Zwiastowania na ościeżach absydy ocalał tylko Archanioł Gabriel; z Marii — zaledwie połowa postaci. I najważniejsze: w przeciwieństwie do Archanioła Michała, gdzie inskrypcja fundacyjna z datą została zniszczona przy naprawie nadproża, tutaj data przetrwała. W konsze absydy, mała płytka 30×17 cm: rok 6792 od stworzenia świata, czyli 1284 — jedna z najstarszych tego typu inskrypcji na całej Krecie (Gerola: "sicuramente databile"). Fundatorem był hieromnich Jakub, który sfinansował z własnej kieszeni i budowę, i malowanie. Pół wieku przed tym, zanim Pagomenos z synem przyjechali do tej samej wsi malować sąsiedni kościół z pełnym paleologowskim rozmachem, jakiś nieznany, prowincjonalny malarz pracował tu dla mnicha, który chciał tylko postawić swój kościółek i go ozdobić. Info praktyczne: kościół bywa zamknięty na klucz nieznanego pochodzenia — dostęp nieregularny