Σημειώσεις πεδίου και κείμενα για τις εκκλησίες της Κρήτης: τις τοιχογραφίες, τους ζωγράφους, τις επιγραφές και τους ανθρώπους γύρω τους.
Ετικέτα: εικονογραφία · καθαρισμός φίλτρου
Σε ξεχασμένα ξωκλήσια της Κρήτης, δίπλα σε εικόνες και κεριά, κρέμονται ασημένια τάματα, παιδικά παπουτσάκια, πατερίτσες και μπαστούνια. Δεν είναι διακοσμητικά. Είναι υλικά ίχνη από παρακλήσεις, φόβους, ευγνωμοσύνη και ελπίδα — μικρά έντυπα αιτήσεων προς τον ουρανό.
Το καλοκαίρι του 1347, ένα πλοίο από την Κωνσταντινούπολη έφτασε στο λιμάνι του Χάνδακα. Έφερνε κάτι που κανείς δεν περίμενε: την πανώλη, η οποία θα σάρωνε τη μεσαιωνική Κρήτη, τις πόλεις, τα χωριά, τα λιμάνια, τις διαθήκες και τη θρησκευτική της φαντασία.
Η εικόνα της Βάπτισης του Κυρίου δεν δείχνει το βάπτισμα με την έννοια με την οποία το παρουσιάζει η ευαγγελική αφήγηση. Δεν διηγείται μια ιστορία· συμπυκνώνει θεολογία. Σε μία εικόνα συγκεντρώνει τη στιγμή κατά την οποία ο ουρανός ανοίγει, η ύλη αγιάζεται, το χάος υποχωρεί και ο κόσμος — από τους αγγέλους μέχρι τον ποταμό Ιορδάνη — αναγνωρίζει τον Δημιουργό του. Κάθε λεπτομέρεια αυτής της σκηνής είναι μια ακριβής πρόταση ειπωμένη με εικόνα. Αν κοιτάξουμε προσεκτικά, δεν βλέπουμε ένα επεισόδιο από τη ζωή του Ιησού, αλλά μια εικόνα της νέας δημιουργίας.